Eskişehir'de Beton Kesme, Karot Delme ve Kontrollü Yıkım

Tek bir kapı ya da pencere boşluğu, duvar taşıyıcı değilse ve erişim rahatsa çoğunlukla aynı gün içinde biter. Süreyi kesimin kendisi değil hazırlık belirler: makinenin kurulacağı yer, su ve elektriğin çekilmesi, odanın boşaltılması, kesilen parçanın çıkacağı yol. Duvar kalınlaştıkça ve içindeki donatı sıklaştıkça elmas testere daha yavaş ilerler; bazı boşluklarda tek parça yerine bölerek kesim yapılır. Betonarme perdede aynı ölçüdeki boşluk, tuğla duvardakinin birkaç katı sürebilir. Kat yüksekse ve parça merdivenden inecekse kesimden çok taşıma vakit alır. Bu yüzden yerinde bakmadan saat vermiyoruz; ölçüyü, duvar kalınlığını ve kat bilgisini alıp o işe göre süre söylüyoruz.

Kolon, kiriş ve taşıyıcı perdede statik proje ya da yapı denetim onayı olmadan kesim yapmıyoruz; burada pazarlık olmaz. Bir duvarın taşıyıcı olup olmadığı gözle her zaman anlaşılmaz: sıvanın altındaki eleman betonarme perde olabilir, tuğla görünen bölmenin arkasından kiriş geçiyor olabilir. Yerinde bakarken duvar kalınlığı, kat planındaki konumu ve donatı taraması birlikte değerlendirilir. Taşıyıcıya denk geliyorsa iş, projeyi hazırlayan inşaat mühendisinin belirlediği boşluk ölçüsüne ve varsa güçlendirme detayına göre yapılır. Onay yoksa yapılacak tek şey beklemektir. Kesim geri alınamaz; yanlış yerde açılmış bir boşluğun bedelini yapının kendisi öder.

Karot ve elmas testere işlerinde uç suyla soğutulur, dolayısıyla asıl mesele toz değil çamurlu sudur. Daire içinde çalışırken deliğin altına toplama aparatı ve kova konur, zemine örtü serilir, kapı boşluklarına perde çekilir, suyun kaçacağı yön önceden belirlenir. Parke veya laminat varsa su temasını en aza indirmek zorundayız; bazı işlerde su miktarını kısıp daha kısa aralıklarla çalışıyoruz. Toz çıkan kısım genelde sıva sıyırma ve kırıcıyla köşe düzeltme aşamasıdır, orada vakumlu makine ve maske devreye girer. İş bitiminde kesim artığı ve çamur toplanır. Yine de kesim yapılacak odayı boşaltmanızı, halı ve elektronik eşyayı çekmenizi istiyoruz.

Kesilen parça kendi ağırlığıyla düşsün diye bırakılmaz. Küçük boşluklarda blok, kesim bitmeden askıya alınır ya da elle taşınabilecek boyuta gelene kadar bölünür. Büyük döşeme ve perde parçalarında sıra önceden planlanır: parça hangi yöne devrilecek, nereden bağlanacak, altında kim olmayacak. Asansör boşluğunda çalışırken boşluğun altı kapatılır, kat kat inilir ve kesilen döşeme parçaları aşağı bırakılmadan alınır. Ağır parçalarda askı, palanga ya da vinç kullanılır. Keşifte yalnızca kesilecek yeri değil, parçanın binadan çıkacağı yolu da geziyoruz; merdiven genişliği, sahanlık ve kapı ölçüsü işin planını tamamen değiştirebiliyor.

Bizim işimiz kesim ve karot; sıva, alçı, boya ve kapı-pencere montajı ayrı bir iş kalemidir. Standart olarak yaptığımız şey kesim kenarını temiz bırakmaktır: elmas testere düz ve keskin bir yüzey verir, köşelerde kırıcıyla düzeltme gerekiyorsa onu tamamlarız, gevşek parçaları alırız, moloz toplanır. Bunun ötesinde kenar tamiri, lento atılması ya da boşluk çevresinin sıvanması isteniyorsa baştan konuşulur ve ayrıca değerlendirilir. Elmas kesimin faydası da burada görülür: kırıcıyla açılan boşlukta çevre duvar çatlar, tamir alanı büyür; testereyle kesilen boşlukta iş kesim hattıyla sınırlı kalır, arkadan gelen usta daha az uğraşır.

Program uygunsa aynı gün çıkabiliyoruz; tek delik, klima geçişi ya da bir kapı boşluğu gibi kısa işlerde bu sık oluyor. Eskişehir merkezliyiz; Tepebaşı ve Odunpazarı içinde ulaşım kısa, Sivrihisar, Çifteler, Seyitgazi, İnönü ve Mahmudiye gibi ilçelere de kendi ekibimizle gidiyoruz, oralarda ayrı şubemiz yok, araç merkezden yola çıkar. İlçe işlerinde tek ricamız var: aynı gidişte yapılabilecek her şeyi önceden belirleyin, iki delik unutulup ertesi gün tekrar çağrılmak hem sizi hem bizi yoruyor. Aynı gün talebinde ölçüyü, adedi, kaçıncı katta olduğunu ve elektrik-su durumunu söyleyin; makine seçimini ona göre yapıp yola çıkalım.

Makine aynı, iş farklı. Klima, tesisat, havalandırma ve baca geçişinde amaç temiz bir delik açmaktır; çap boru ölçüsüne göre seçilir, donatıya denk gelirse delik yeri kaydırılır ve karotun içinden çıkan silindir moloz olarak gider. Numune alımında ise asıl ürün o silindirin kendisidir. Numune, betonun dayanımını anlamak için alınır; nereden alınacağı, kaç adet olacağı ve boyu genellikle işi takip eden mühendis ya da laboratuvar tarafından belirlenir, biz o talimata göre alır, işaretleyip teslim ederiz. Numune alınan yer sonradan uygun harçla kapatılır. Kısaca tesisatta delik önemlidir, numunede çekirdek; ikisinde de donatı kesmemek için tarama yapılır.

Telefonda tek bir rakam söylemek işi doğru anlatmıyor, çünkü fiyat birkaç kalemin toplamından çıkıyor. Karotta çap ve delme derinliği, kesimde metraj ve eleman kalınlığı esastır. Bunun üzerine betonun içindeki donatı yoğunluğu gelir; sık donatılı perdede elmas uç daha hızlı tükenir, süre uzar. Erişim ayrı bir kalemdir: kaçıncı kat, makine nasıl taşınacak, askı veya iskele gerekiyor mu. Çalışma penceresi de etkiler; site yönetiminin yalnızca belirli saatlerde izin verdiği işler tek güne sığmayabilir. Son olarak moloz ve kesilen parçanın akıbeti konuşulur, sahada bırakmakla taşımak aynı iş değildir. Ölçü, kat bilgisi ve fotoğrafla gelin, teklif net çıksın.

Kaldırılacak kısım bölme duvarsa ve çevresinde korunacak bir şey yoksa kırıcı hızlı çözümdür. Betonarme bir parça sökülecekse ya da binada oturan komşu, çalışan bir işletme, korunması gereken zemin veya cephe varsa kontrollü kesim daha mantıklıdır: parça hattından ayrılır, titreşim ve gürültü kırıcıya göre belirgin biçimde azalır, kalan yapıya darbe binmez. Kontrollü yıkımda sıra önemlidir; hangi parçanın önce alınacağı, yapının yükü nasıl taşıdığına bakılarak belirlenir. Taşıyıcı bir eleman kaldırılacaksa kural değişmez, statik proje ya da yapı denetim onayı olmadan başlanmaz. Yerinde bakıp hangi yöntemin arkasında daha az tamir bıraktığını söyleyebiliriz.